سیزدهم آدار[روز نسل کشی ایرانیان توسط یهودیان که طبق تقویم در اسفندماه میباشد]
مرثیهٔ ایران
ز تاریخ بشنو حکایت، شگرف
ز خون نهان، ز اندوه ژرف
ز عهد خشایار، شاه بزرگ
ز آن قصهٔ تلخ و آن روز سترگ
چنین آمده در کتاب استر
ز کشتار و خون، ز اندوه و شرر
به روز سیزدهم از ماه آدار
ز هفتاد و پنج‌هزار آمده شمار
چنین گفت آن دفتر از روزگار
ز پیکار یهود و خون و شرار
در آن قصه، از کینه بسیار گفت
ز شمشیر و پیکار و خونبار گفت
می‌دانیم چنان بوده است
که این قصه را سندی فزون بوده است[پوریم]
دگر بار، اسفند از راه رسید
زمستان به خون دل ما دمید
ز ایران برآمد هزاران خروش
ز داغی که بنشست بر جان و هوش
ده‌هزار جان، گر درست است شمار
چه بر جای ماند ز این روزگار؟
کجا دفتر مشق و لبخند ناب؟
کجا دست مادر، کجا آفتاب؟
کجا خندهٔ کودک غرق نور؟
کجا خواب شیرین و رؤیای دور؟
بگو، ای قلم، نام قاتل نگار
مکن خون بی‌گناهان ز یاد روزگار
اگر دیو سیه، جامهٔ کین به تن
به خون می‌نویسد که پیروز من
بدان، داد روزی برآرد خروش
نماند ستم تا ابد در خموش
نه دین، عذر خون است و نه نژاد
نه بیداد ماند به گیتی، نه باد
هر آن‌کس که بر جان کودک بتاخت
به تاریخ، نام سیه‌روی ساخت
چه فرمانروا، چه کودک، چه پیر
همه ریشه دارند در خاک شیر
اگر خون بریزد ز پیکر وطن
همه داغ‌دارند، مرد و زن
نه خون را فراموش، نه کین را شعار
که داد است بنیاد این روزگار
بماند ز ایران چنین یادگار
که خون ستمدیده نگردد غبار
و تاریخ، خون را نخواهد شست
#بهنام_محترمی#
در تقویم یهودی، ۱۱ آدار سال ۵۷۸۶ برابر با شنبه، ۹ اسفند ۱۴۰۴ خورشیدی (۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۶ میلادی) است.
این روز در تقویم یهودی با مناسبت مذهبی «شبات زَخور» (Shabbat Zachor) هم‌زمان بود؛ شباتی ویژه که پیش از عید پوریم برگزار می‌شود.
شبات در آیین یهود، روز مقدس هفتگی است که از غروب جمعه آغاز می‌شود و تا غروب شنبه ادامه دارد. «شبات زَخور» به معنای «شباتِ به یاد آور» است و در آن، بخشی از تورات دربارهٔ عَمالیق خوانده می‌شود. این مناسبت هر سال پیش از پوریم برگزار می‌شود و جایگاهی در حافظهٔ تاریخی و مذهبی یهودیان دارد.
